I. BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐỐI VỚI CÂY TRỒNG

1. Đối với cây lúa:

a) Khẩn trương tiêu thoát nước

- Kiểm tra toàn bộ diện tích lúa sau mưa bão, khơi thông dòng chảy, rãnh thoát nước, chủ động tiêu nước nhanh đối với những chân ruộng bị ngập úng.

- Đối với diện tích lúa bị vùi lấp, bùn đất phủ dày, cần căn cứ mức độ thiệt hại để có biện pháp xử lý.

b) Phục hồi sau ngập úng

- Với diện tích lúa ở giai đoạn trổ đến phơi màu: Cần tiêu nước, dựng lúa bị đổ rạp, khi thời tiết tạnh ráo phun bổ sung phân bón lá siêu kali theo khuyến cáo của nhà sản xuất để tăng khả năng chống đổ, giúp cây lúa nhanh chóng phục hồi và thúc đẩy lúa trổ thoát, trổ đều nhanh. Lưu ý, tuyệt đối không bón phân đạm.

- Với diện tích lúa ở giai đoạn chín đến thu hoạch: Sau khi tháo cạn nước trong ruộng, nông dân dựng lúa bằng cách túm 3-4 gốc lúa lại với nhau bằng dây mềm (dây chuối/rơm khô) thành hình chân kiềng để tạo thế đứng vững cho cây lúa vào chắc và chín.

- Với diện tích lúa đến thời kỳ thu hoạch (chín trên 85%): Tranh thủ thu hoạch, với phương châm “xanh nhà hơn già đồng”.

- Với diện tích lúa bị ngập nặng, không có khả năng cho thu hoạch: Khuyến cáo chuyển đổi sang gieo trồng cây rau màu (đối với đất lúa màu), cây hàng năm khác có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện canh tác từng vùng của địa phương.

- Đối với trà lúa mùa ở những chân đất có thể trồng cây vụ đông cần vệ sinh đồng ruộng, chuẩn bị đất để trồng ngô, đậu tương, các loại cây họ bầu bí (bí xanh, bí đỏ, dưa chuột, dưa gang, dưa hấu...).

c) Phòng trừ sâu bệnh

Sau mưa bão, cây lúa thường yếu, ruộng ẩm độ cao, là điều kiện thuận lợi cho bệnh đạo ôn cổ bông, bạc lá, đốm sọc vi khuẩn, bệnh khô vằn, rầy nâu, rầy lưng trắng, sâu đục thân 2 chấm và các đối tượng sâu bệnh khác phát sinh.

- Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng. Khi phát hiện sâu bệnh, xác định đúng đối tượng trước khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

- Không tự ý phối trộn nhiều loại thuốc khi chưa có hướng dẫn kỹ thuật. Đồng thời, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng” (đúng thuốc, đúng liều lượng - nồng độ, đúng thời điểm và đúng cách) và thu gom, xử lý bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng đúng nơi quy định.

2. Đối với rau màu:

- Tháo nước nhanh, kịp thời, khơi thông dòng chảy. Với ruộng không tháo được nước cần dùng bơm hút hoặc tát cạn nước trong ruộng, không để nước ngập lâu trong ruộng gây thối cây, thối rễ.

- Khi đã thoát cạn nước mặt ruộng, dùng bình bơm bơm nước lã rửa sạch đất, bùn bám dính trên mặt lá. Khi lớp đất mặt đã khô ráo cần xới phá váng, dựng lại các cây con bị nghiêng ngả, nén gốc để cây đứng thẳng, vững; cắt tỉa bỏ các lá gốc đã già, vàng úa, những lá bị rách tướp ...

- Thu gom, tiêu hủy cây bị dập nát, thối hỏng hoặc nhiễm bệnh nặng để hạn chế nguồn bệnh.

- Tuyệt đối không bón phân hóa học với lượng cao ngay sau khi cây vừa bị ngập úng. Sau khi cây phục hồi, bổ sung dinh dưỡng cân đối, ưu tiên phân hữu cơ, phân chuồng hoai mục, phân vi lượng, phân NPK phù hợp và các loại phân bón lá/chế phẩm sinh học được phép sử dụng.

- Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, theo dõi kịp thời phát hiện và phòng chống một số sâu, bệnh hại phổ biến. Cần phun các loại thuốc phòng trừ nấm để phòng trừ nấm lở cổ rễ, chết ẻo cây con; kết hợp bón phân siêu lân, chăm sóc bổ sung, bón thêm phân khi thời tiết thuận lợi giúp cây nhanh phục hồi.

- Đối với diện tích bị thiệt hại trên 70%, cần chủ động vệ sinh đồng ruộng và làm đất để gieo trồng lại cây ngắn ngày phù hợp với điều kiện thời vụ.

3. Đối với cây ăn quả:

- Khơi thông rãnh thoát nước, không để nước đọng quanh vùng rễ.

- Dựng, cố định cây bị nghiêng; chống đỡ cành, thân cây bị ảnh hưởng.

- Cắt bỏ cành gãy, cành dập, cành bị sâu bệnh; vết cắt cần được xử lý phù hợp để hạn chế nấm bệnh xâm nhập.

- Thu gom quả rụng, cành lá bị bệnh ra khỏi vườn.

- Sau khi đất khô ráo, tiến hành xới phá váng nhẹ vùng đất mặt nếu điều kiện cho phép.

- Không bón phân đạm với lượng cao khi bộ rễ đang bị tổn thương.

- Khi cây phục hồi, bổ sung dinh dưỡng cân đối, chú trọng kali, canxi, magie và vi lượng theo tình trạng cây.

- Tăng cường theo dõi các bệnh do nấm, vi khuẩn phát sinh mạnh sau mưa kéo dài.

II. KHẮC PHỤC ĐẤT, MÔI TRƯỜNG VÀ VỆ SINH SẢN XUẤT

1. Khẩn trương thu gom rác thải, xác động vật, cây cối, bùn đất và các vật liệu ô nhiễm sau mưa bão.

2. Không vứt xác gia súc, gia cầm, thủy sản chết hoặc rác thải xuống sông, mương, ao hồ.

3. Khơi thông hệ thống kênh mương, rãnh thoát nước phục vụ sản xuất.

4. Kiểm tra nguồn nước sử dụng trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản; không sử dụng nguồn nước có nguy cơ ô nhiễm.

5. Đối với diện tích đất bị bồi lấp, xói mòn hoặc nhiễm bẩn, cần đánh giá mức độ trước khi đưa vào sản xuất trở lại.

III. TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1. Trưởng các phố, Hợp tác xã nông nghiệp:

- Thông báo, tuyên truyền đến người dân các biện pháp khắc phục hậu quả mưa bão.

- Huy động người dân khơi thông kênh mương, rãnh thoát nước, vệ sinh môi trường.

- Kịp thời báo cáo các trường hợp phát sinh dịch bệnh hoặc thiệt hại nghiêm trọng.

- Tăng cường thời lượng phát thanh trên đài truyền thanh khu phố về việc hướng dẫn biện pháp kỹ thuật phục hồi sản xuất cây trồng sau thiên tai để nhân dân chủ động thực hiện.

2. Các hộ sản xuất:

- Chủ động khắc phục thiệt hại, vệ sinh đồng ruộng, chuồng trại và ao nuôi.

- Thực hiện đúng hướng dẫn kỹ thuật của cán bộ chuyên môn.

- Không sử dụng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y và sản phẩm xử lý môi trường không rõ nguồn gốc.

- Khi phát hiện dịch bệnh hoặc vật nuôi, thủy sản chết bất thường phải báo ngay cho chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn.

Trên đây là Hướng dẫn một số biện pháp kỹ thuật phục hồi sản xuất cây trồng, vật nuôi và thủy sản sau mưa lớn kéo dài của Trung tâm cung ứng Dịch vụ công. Đề nghị các trưởng phố, Hợp tác xã nông nghiệp, các hộ sản xuất chủ động triển khai thực hiện nhằm hạn chế thiệt hại, khôi phục sản xuất và ổn định đời sống nhân dân./.